پاسخ مستقیم: بیشتر نه. داده‌های جهانی دربارهٔ شباهت زوجها نشان می‌دهد که شریک‌ها در اغلب ویژگیها به هم شبیه‌اند، نه متضاد (Horwitz et al., 2023). این شباهت در نگرشهای سیاسی و مذهبی و در تحصیلات قوی است. در شخصیت، شباهت ضعیفتر است، اما همچنان در همان جهت است.
پس جملهٔ معروف «اضداد جذب هم میشوند» بیشتر یک افسانهٔ فرهنگی است تا یک قاعدهٔ علمی. ولی تصویر کامل ظریف‌تر از یک «بله» یا «نه» ساده است. بعضی تفاوت‌ها بی‌خطرند و بعضی شباهت‌ها می‌توانند دردسرساز باشند.
مجردهای آمریکا و کانادا، و زوج‌های اروپا، خاورمیانه و شرق آسیا، این پرسش را بارها از خود پرسیده‌اند. آیا باید دنبال کسی شبیه خودمان باشیم یا کسی که کمبودهایمان را پر کند؟ پاسخ علم به این پرسش، برای انتخاب همسر از هر توصیهٔ عامیانه‌ای کاربردی‌تر است.
شباهت زوجها در عمل چقدر است؟
«در همهٔ تحلیل‌ها، نگرشهای سیاسی و مذهبی، سطح تحصیلات و برخی رفتارهای مصرف مواد بیشترین همبستگی را میان زوجها نشان دادند» (Horwitz et al., 2023).
این یافته از یک فراتحلیل بزرگ به دست آمده است. پژوهشگران نتایج ۱۹۹ مطالعهٔ داوری‌شده را کنار هم گذاشتند. نمونه‌ها شامل زوج‌های متأهل، نامزد، هم‌خانه و والدین مشترک بودند. داده‌های بانک زیستی بریتانیا هم تا ۷۹٬۰۷۴ زوج زن و مرد را پوشش می‌داد.
نتیجهٔ کلی روشن بود: در بیشتر ویژگیها، زوجها شبیه هم بودند. ویژگیهای روان‌شناختی و جسمی شباهت کمتری داشتند، ولی جهت پیوند همچنان مثبت بود. یعنی حتی در شخصیت هم «اضداد» قاعده نیستند؛ فقط شباهت کم‌رنگ‌تر است.
یک استثنای جالب هم دیده شد. در داده‌های بریتانیا، پایین‌ترین مقدار فهرست، با جهت منفی، به ریتم خواب تعلق داشت. به زبان ساده، آدم‌های سحرخیز کمی بیشتر با شب‌زنده‌دارها زوج شده بودند.
آیا شباهت شخصیتی برای یک رابطهٔ خوب لازم است؟
«پژوهش‌ها دربارهٔ همسرگزینی همسان نشان داده‌اند که زوجها در متغیرهای جمعیت‌شناختی و نگرشی شباهت زیادی دارند، در حالی که شباهت در شخصیت معمولاً ضعیف است» (Wu et al., 2026).
این جمله خلاصهٔ دهه‌ها پژوهش است. همسرگزینی همسان یعنی گرایش آدم‌ها به پیوند با کسی که در ویژگی‌هایی خاص شبیه خودشان است. این گرایش در سن، تحصیلات و ارزش‌ها پررنگ است. در پنج عامل بزرگ شخصیت، مانند برون‌گرایی و وجدان‌مندی، کم‌رنگ است.
برای انتخاب همسر، این تفاوت مهم است. کسی که درون‌گراست، لزوماً نباید دنبال یک درون‌گرای دیگر بگردد. ولی کسی که به یک جهان‌بینی خاص پایبند است، احتمالاً با فردی هم‌نظر راحت‌تر کنار می‌آید.
شباهت شخصیتی ضعیف به این معنا نیست که شخصیت بی‌اهمیت است. معنایش این است که «یکسان بودن» دو شخصیت، کلید ماجرا نیست. چیزی که اهمیت دارد، شیوهٔ هماهنگ شدن دو آدم متفاوت در زندگی روزمره است.
چرا بعضی آدم‌ها شریکی با ویژگیهای تاریک شبیه خودشان می‌خواهند؟
«افرادی که هستهٔ تاریکتری داشتند، در ویژگیهای تاریک شباهت بیشتری را در شریک خود ترجیح میدادند» (Wu et al., 2026).
در این مطالعه، ۲٬۴۶۵ نفر خودشان و شریک ایده‌آلشان را ارزیابی کردند. ارزیابی شامل سه‌گانهٔ تاریک و پنج عامل بزرگ شخصیت بود. سه‌گانهٔ تاریک به خودشیفتگی، ماکیاولیسم و جامعه‌ستیزی اشاره دارد. «هستهٔ تاریک» هم به وجه مشترک این ویژگیها گفته می‌شود.
نتیجه دوگانه بود. شرکت‌کنندگان به‌طور کلی شباهت در ویژگیهای تاریک را ترجیح میدادند. اما این ترجیح از ترجیح شباهت در پنج عامل بزرگ بیشتر نبود.
پیام عملی برای کسی که همسر انتخاب می‌کند ساده است. اگر فردی خودمحور و فریبکار به‌طرز عجیبی «آشنا» به نظر می‌رسد، به همین حس دقت کنید. شباهت همیشه نشانهٔ سازگاری سالم نیست؛ گاهی فقط تکرار یک الگوی قدیمی است.
آیا گذشتهٔ مشابه، رابطهٔ بهتری می‌سازد؟
«در مقایسه با سطح متوسطِ مشترک بدرفتاری در کودکی، زنان و مردان وقتی رضایت بیشتری گزارش کردند که سطح بالاتر یا به‌ویژه پایینترِ مشترکی داشتند» (Vaillancourt-Morel et al., 2026).
این پژوهش ۵۸۱ زوج زن و مرد را بررسی کرد. هر دو نفر دربارهٔ بدرفتاری در کودکی، رضایت از رابطه و رضایت جنسی پرسش‌نامه پر کردند. پژوهشگران سنجیدند که شباهت یا تفاوت این سابقه در دو نفر، چه پیوندی با رضایت دارد.
یافتهٔ دوم غیرمنتظره بود. در مردان، تفاوت بیشتر در سابقهٔ کودکی با رضایت بیشتر همراه بود، فارغ از اینکه کدام نفر سابقهٔ سخت‌تری داشت. در زنان، این پیوند معنادار نبود.
این دادهها هم‌بستگی‌اند، نه علت‌ومعلول. اما یک نکته را روشن می‌کنند: شبیه بودن گذشته، به‌تنهایی تضمین رضایت نیست. آنچه اهمیت دارد، این است که دو نفر چطور گذشتهٔ خود را می‌شناسند و دربارهٔ آن گفت‌وگو می‌کنند.
این موضوع در انتخاب شریک زندگی چه معنایی دارد؟
جمع‌بندی سه پژوهش تصویر روشنی می‌دهد. شباهت در ارزش‌ها، نگرش‌ها و سبک زندگی، پایهٔ محکمی برای زندگی مشترک است. شباهت در شخصیت کمتر تعیین‌کننده است و تفاوت در آن، به‌تنهایی زنگ خطر نیست.
چند پرسش در دیدار اول یا دوم کمک می‌کند. دیدگاه شما دربارهٔ دین، سیاست و پول چقدر نزدیک است؟ هر کدام چه تصویری از خانواده و فرزند دارید؟ ریتم روزانهٔ شما، از خواب تا کار، چقدر با هم جور درمی‌آید؟
تفاوت در برون‌گرایی یا سلیقهٔ تفریح میان زوجها رایج است. اما ارزش‌ها همان حوزه‌ای است که زوجها بیشترین شباهت را در آن دارند. فاصلهٔ زیاد در آن یک استثنای جدی است؛ پس پیش از تعهد، روی ارزش‌ها بیشتر از جذابیت لحظه‌ای وقت بگذارید.
به شباهت‌هایی که فقط «آشنا» به نظر می‌رسند هم با تردید نگاه کنید. اگر بارها جذب یک الگوی آسیب‌زا شده‌اید، شباهت ظاهری ممکن است بازگشت همان الگو باشد. اینجا مشورت با یک متخصص روابط، تصمیم را روشن‌تر می‌کند.
پرسش‌های رایج دربارهٔ شباهت زوجها
آیا اضداد واقعاً جذب هم میشوند؟
در بیشتر ویژگیها نه. فراتحلیلها نشان میدهند زوجها در ۲۲ ویژگی پرمطالعه بیشتر شبیه هماند تا متضاد (Horwitz et al., 2023). شباهت در شخصیت ضعیفتر است، ولی جهتش همچنان مثبت است.
مهمترین شباهت برای ازدواج کدام است؟
بیشترین شباهت زوجها در نگرشهای سیاسی و مذهبی و سطح تحصیلات دیده شده است (Horwitz et al., 2023). این حوزهها بخش بزرگی از تصمیمهای روزمرهٔ زندگی مشترک را شکل میدهند.
آیا شباهت همیشه خوب است؟
نه. افرادی که هستهٔ تاریکتری داشتند، شریکی با ویژگیهای تاریک مشابه را ترجیح میدادند (Wu et al., 2026). شباهت در این حوزه نشانهٔ سازگاری سالم نیست.
اگر کودکی سختی داشتهام، باید با کسی با گذشتهٔ مشابه ازدواج کنم؟
دادهها چنین قاعدهای را تأیید نمیکنند. در یک مطالعه، رضایت زوجها با سطح پایینترِ مشترک بدرفتاری بیشتر بود (Vaillancourt-Morel et al., 2026). در مردان، تفاوت در این سابقه هم با رضایت بیشتر همراه بود.
نتیجه‌گیری
«اضداد جذب هم میشوند» جملهٔ جذابی است، اما علم آن را تأیید نمی‌کند. زوجها بیشتر در ارزش‌ها و سبک زندگی شبیه هماند و این شباهت، پایهٔ زندگی مشترک است. یک ایدهٔ عملی: سه ارزش غیرقابل‌مذاکرهٔ خود را بنویسید و در دیدار دوم، با احترام دربارهٔ آن‌ها گفت‌وگو کنید.
منابع علمی
- Horwitz TB, Balbona JV, Paulich KN, Keller MC. Evidence of correlations between human partners based on systematic reviews and meta-analyses of 22 traits and UK Biobank analysis of 133 traits. Nat Hum Behav. 2023;7(9):1568-1583. PMID: 37653148 · DOI: 10.1038/s41562-023-01672-z
- Wu H, Luo S, Wall W, Winborne-Phillips K. Selective Similarity Preference: People with a “Darker Core” Desire More Partner Similarity in Dark Traits but Not in Big Five. Eur J Investig Health Psychol Educ. 2026;16(9):128. PMID: 42783104 · DOI: 10.3390/ejihpe16090128
- Vaillancourt-Morel MP, Bigras N, Charbonneau-Lefebvre V, Sansoucy F, Daspe MÈ, Gewirtz-Meydan A. (Dis)similarity between partners’ childhood maltreatment on relationship and sexual satisfaction: Dyadic response surface analyses. J Fam Psychol. 2026;40(4):614-624. PMID: 41729777 · DOI: 10.1037/fam0001465
این مقاله به زبان انگلیسی هم در دسترس است: نسخهٔ انگلیسی.
